Joe Jackson top 3

Voor elk nummer van Platenblad vraagt René van Kaam zijn lezers om een top 3 van een artiest of band. Het laatste nummer was dat van Joe Jackson. Hieronder mijn inzending.

1. Beat Crazy

2. Body and Soul

3. Look Sharp!

 

Zes platen van Joe Jackson staan er in de kast, de eerste tot en met de zevende, met uitzondering van de soundtrack van Mike’s Murder. Na Body and Soul ben ik de man een beetje uit het oog verloren. Op die zes platen is al sprake van behoorlijke stijlwisselingen en daar is hij daarna nog wat verder mee gegaan, tot klassieke platen en een eerbetoon aan Duke Ellington. Ik heb me beperkt tot wat bij mij in de platenkast staat.

Begonnen als ‘angry young man’ in de nasleep van de Engelse new wave, combineerde Jackson op zijn eersteling Look Sharp! al diverse stijlen. Dat culmineerde in Beat Crazy, wat mij betreft zijn beste plaat. Hier valt alles op zijn plaats wat ook al op de voorgangers Look Sharp! en I’m The Man te horen was (zowel wat betreft muziekstijlen als teksten vol ironie, woede en ongeluk in de liefde). Het heerlijke, puntige Beat Crazy zet vanaf de openingsschreeuw direct de toon. Battleground, opgedragen aan dichter/zanger Linton Kwesi Johnson, zou zo door de man zelf geschreven en gezongen kunnen zijn en is toch ook weer typisch Joe Jackson. Noemenswaardig is ook de zin ‘I got the Cramps on the stereo’ in Evil Eye, een perfecte vermelding in een nummer dat begint met ‘People say there’s no such thing as Voodoo’.

Op Body and Soul, de laatste plaat van Jackson in mijn verzameling, tapt Jackson uit een heel ander vaatje. De hoes is een perfecte kopie van Volume II van Sonny Rollins, zij het dat Jackson zijn sigaret net iets anders vasthoudt. De muziek is echter geen hard bop zoals op de plaat van Rollins, maar een mengeling van Latin ritmes en percussie en Big Band arrangementen met Jackson zelf op piano en sax. Tussen het haast bombastische openingsnummer The Verdict en afsluiter Heart of Ice, wordt er aardig wat afgeswingd, zoals in Cha Cha Loco en Go For It (met een verwijzing naar Ray Charles, achtergrondvocalen van Ellen Foley en Elaine Caswell en een lekker trompetpartijtje). Cynisme is op alle platen van Jackson in de teksten terug te vinden en dus ook op Body and Soul. Zo vraagt hij in Be My Number Two ongegeneerd of reserveliefde Number Two de plaats van nummer een over wil nemen, nu dat over is.

De debuutplaat Look Sharp! eindigt toch nog op nummer 3. Opvolger I’m The Man is wat meer van hetzelfde, Night and Day weet me minder te boeien dan het debuut en Joe Jackson’s Jumpin’ Jive is een leuk buitenbeentje, maar bevat alleen maar covers, dus valt ook af. Look Sharp! was destijds de kennismaking met Joe Jackson via de single Is She Really Going Out With Him? Een debuut dat goed in de smaak viel bij de 17-jarige die ik toen was. Veel uptempo nummers met een verbeten zang deden het goed in die tijd.

Platenzaaksticker #446

Gebr. Kunst
Discobar 
Lange Delft 68
Middelburg

Op achterzijde hoes, Mastreechter Staar, 7", Stille Nacht, Heilige Nacht, Philips 402 046 NE (Nederland, 1962)

Een deel van de aanwinsten afgelopen zaterdag in Ramsjburg, een kringloopwinkel in Middelburg. De derde winkel waar platen verkocht werden aan de Lange Delft, na Wagenvoort (sticker 135) en MU 2000 (sticker 52). En bovendien allemaal aan de even kant.

Opvallend is dat Discobar met een pennenstreek is doorgehaald, terwijl op de rest van het hoesje geen enkele aantekening of andere verminking met de pen is terug te vinden. Zou de discobar ergens in 1962 zijn weggehaald waarna een van de gebroeders Kunst of wellicht een van de kinderen van de gebroeders handmatig op alle stickers Discobar heeft doorgestreept?

In het Zeeuws Archief is terug te vinden dat er in 1940 een electro-technisch bedrijf van de Gebr. Kunst-Lumière gevestigd was aan de Lange Delft op nummer 76. Het ligt voor de hand dat we hier te maken hebben met een bedrijf dat radio's verkocht, later ook platenspelers en daarnaast ook de platen die daarop gedraaid konden worden. Mogelijk is er zelfs sprake van een afzonderlijke platenafdeling op nummer 68 van de Lange Delft en daarbij hoorde een Discobar waarop geïnteresseerden hun voorziene aankoop aan een luistertest konden onderwerpen.

In een advertentie in Trouw in 1955 is er sprake van electro- en radiotechnisch bureau Gebr. Kunst aan de Lange Delft 68. Daarmee is het eerste vermoeden geverifiëerd en het tweede gefalsificeerd. De broertjes Kunst zijn dus verhuisd van 76 naar 68. In een advertentie in het Algemeen Dagblad in 1961 is sprake van de Record Bar van de Gebr. Kunst. De laatste advertentie van het bedrijf die in Delpher is terug te vinden, dateert van 28 september 1968. 

Onderstaande foto komt uit de Beeldbank Zeeland en is uit de jaren vijftig. 

Uiterst rechts op de foto is het pand van de Gebr. Kunst zichtbaar met boven de winkelpui de naam van de winkel tot aan de U. 

Platenzaaksticker #445

 

Een plaat van 
Discotone
Lange Leidsedwarsstr. 17
Amsterdam 

Op achterzijde hoes, Brookmeyer / Hall / Raney, LP, The Street Swingers, World Pacific Records PJ-1239 (Verenigde Staten, 1958)  

Discotone
L. Leidsedw.str. 17
Tel. 33021
Amsterdam  

Op label, Artie Shaw with Gordon Jenkins And His Orchestra, 10", I'm Forever Blowing Bubbles, Decca M 33013 (Nederland, 1950) 

Twee inzendingen, de bovenste van Johan Nauta en de onderste van het hoofdstedelijke Concerto via Bjorn Graafland. Eindelijk weer eens een winkel waar wat meer over te vinden is dan de voorgaande twee stickers.

Zoals al uit de platen blijkt waar beide stickers op zitten, was Discotone een gerenommeerde platenzaak gespecialiseerd in jazz. Eigenaar was Hank van Leer. De winkel zat er in ieder geval al vlak na de Tweede Wereldoorlog, zo blijkt uit een interview van Mischa Andriessen met Bernlef dat in Terras verscheen:

'Na de oorlog. Platen waren schaars, daar werd zogeheten weeldebelasting op geheven. Hier in Amsterdam had je een zaak, Discotone, een specialist. Maar die had bijvoorbeeld maar twee platen van Kenny Dorham, ik noem maar wat. De eigenaar, Hank van Leer, zei: ik heb de laatste net verkocht aan Jaap en die woont op de 2^e Jan van der Heijdenstraat, nummer 26. Hij wist alle namen en alle adressen. Dan ging ik op de fiets naar "Jaap", belde aan en vroeg: “Klopt het dat jij net die plaat van Kenny Dorham hebt gekocht?” “Ja, dat klopt”, klonk het dan vanuit het trapgat en dan vroeg ik: “Mag ik even boven komen om hem te luisteren?” Dat mocht. Dat kun je je nu niet meer voorstellen natuurlijk.'

Veel jazzcoryfeeën deden de winkel aan als ze in Nederland optraden. Op onderstaande foto zet Sydney Bechet zijn handtekening op een grammofoonplaat. Links van hem eigenaar Hank van Leer.

 

Sydney Bechet tekent grammofoonplaten bij "Discotone" eigenaar Hank van Leer, 6 oktober 1956. Fotograaf : Herbert Behrens / Anefo. Copyright: Nationaal Archief.

Aan de muur achter de heren is nog de lichtreclame van Discotone te zien.

Op een andere foto, die ik op de website van de Korte Verhalen Club tegenkwam, zit jazztrompettist en -zanger Louis Armstrong bij Discotone ingeklemd tussen eigenaar Hank van Leer en en jazzkenner Michiel de Ruyter.

In de beeldbank van het Amsterdamse Stadsarchief is ook nog een foto te vinden waar de winkel op staat.

 

Discotone aan de Lange Leidsedwarsstraat 17, 1962. 

Fotograaf: C.P. Schaap. Copyright: Stadsarchief Amsterdam.

De winkel zat er dus in ieder geval nog begin jaren zestig. In een blog over boekhandelsetiketjes (de platenzaaksticker van boekwinkels) wordt vermeld dat Hank van Leer in de jaren zestig de leiding had bij de Nieuwe Muziekhandel in de Leidschestraat. Dat zou dan betekenen dat hij met zijn eigen winkel gestopt was.

Platenzaaksticker #444

New Sound
Muziekhandel                            Disco-Bar
Nw Fellenoord 6 Eindhoven - Tel. 63695

Op label, Thom Kelling, 7", Mélodie d'Amour / The Amsterdam Calypso, Philips 318 022 PF (Nederland, 1958)

Een bewijs dat er ook al in de jaren vijftig werk werd gemaakt van een platenzaaksticker, deze inzending van Jeroen Jongeneel. Ook toen was het Engels al binnengedrongen in Nederland, tot in Eindhoven aan toe. En het kan natuurlijk bijna niet anders dat de plaat waar de Eindhovense sticker op zit van het Philips label is.

Over de winkel is niks te vinden op het internet, maar zoals de naam al duidelijk maakt hebben we te maken met een muziekhandel die oorspronkelijk instrumenten en bladmuziek verkocht en met de opkomst van de lichte muziek er ook wat singles en lp's bij deed. Zoals veel winkels eind jaren vijftig, begin jaren zestig had ook New Sound een disco-bar. Dat betrof meestal een toonbank waarop een soort bakelieten telefoonhoorns stonden, waardoor de koper een voorproefje kon beluisteren van de plaat die hij of zij wilde aanschaffen.

Fellenoord was oorspronkelijk een gehucht bij de gemeente Woensel, ten noorden van Eindhoven. De straat Nieuwe Fellenoord ontstond toen er in 1947 met materialen van gesloopte panden noodwinkels worden gebouwd. Die winkels verdwenen in 1963 weer als gevolg van de uitbreidingsplannen van Eindhoven. Aangezien de sticker op een single uit 1958 zit, zou het kunnen dat New Sound in een van de noodwinkels zat en bij de sloop van die winkels is verdwenen. 

Platenzaaksticker #443

 

House of Hits
Prijs:
010-257973
1e Middellandstr. 98 - Rotterdam

Op voorzijde hoes, Etta James, LP, Loosers Weepers, Chess HJC 209 (Nederland, 1970)

Een prijssticker die ook richting reguliere platensticker neigt. Staat op de meeste prijsstickers alleen de naam van de winkel vermeld met daaronder de prijs, House of Hits maakt er wat meer van en ook op een groter formaat. De notenbalk slingert vanaf het midden boven via beide zijkanten naar een lp. De prijs kon handmatig op de sticker gestempeld worden. In dit geval is dat 16,95 in guldens.

Net als de meeste platenzaken, die op het hoogtepunt in de jaren zestig en zeventig in elke stadswijk en zelfs dorpen te vinden waren, is ook House of Hits inmiddels verdwenen. En net als bij de voorgaande sticker van Hifi Disco Centre Ad van Rijt is het bestaan van de winkel ook niet op het internet terug te vinden. Dat doet vermoeden dat deze winkel ten westen van het centrum van Rotterdam in het verlengde van de West-Kruiskade niet lang bestaan heeft. Informatie over deze platenzaak is dan ook altijd welkom om dit stukje uit te breiden.

Feit is wel dat deze plaat inmiddels bij lange na niet meer voor fl. 16,95 te krijgen is. 

 

Platenzaaksticker #442

Hi Fi Disco Centre
Ad van Rijt
Marktstraat 27, Tel. (04920) 36044, Helmond

Op voorzijde hoes, Shocking Blue, LP, At Home, Pink Elephant 888.001 (Nederland, 1969)

Inmiddels een herkenbaar soort winkel waar naast audio-apparatuur ook platen werden verkocht. Ad van Rijt heeft zijn sticker op laten sieren door een afbeelding van een lp met daarin het woord Disco.

Alweer de vierde winkel in Helmond waar platen verkocht werden in het Platenplakkerblog. Marktstraat 27 was een woonhuis met winkel, aan de rand van het centrum van Helmond. Beeld van de pui van het pand op google maps doet vermoeden dat rechts het winkelgedeelte was, met een aparte ingang. Zoals de naam al aangeeft komt de straat uit op de markt. Dat is ook alles wat er over deze winkel te vinden is. Van Rijt is een redelijk bekende naam in Helmond en omgeving. De winkel van Ad zal een aparte platenafdeling gehad hebben, waar in ieder geval eigentijdse pop van eigen bodem verkrijgbaar was.  

Back to the Eighties

 

Veel van de poppodia in Nederland werden opgericht in de jaren zeventig en bestaan in de jaren twintig van deze eeuw dus 50 jaar. Tijd om terug te kijken met een publicatie. Zo ook bij Gigant in Apeldoorn dat in 1975 werd opgericht. Met een eerste subsidie van de gemeente Apeldoorn van 10 duizend gulden kon het schoolgebouw, dat ze van de gemeente toegewezen kregen, opgeknapt worden en werd de voormalige gymzaal voorzien van een podium. Het is tegenwoordig nauwelijks meer voorstelbaar dat bands in dit soort opgelapte gebouwen optreden, maar toentertijd was het de realiteit van veel poppodia.

In tegenstelling tot wat je zou verwachten bij een publicatie ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan, beschrijven de auteurs, mede-oprichters van Gigant, niet de totale geschiedenis, maar alleen de eerste twintig jaar van het Apeldoornse podium. Vanaf de tijd dat zij betrokken waren bij het initiatief voor een ‘Open Jongeren Sentrum’, dat in 1975 overging in Gigant, tot de verhuizing naar nieuwbouw in 1995. In de epiloog gaat de huidige directeur, Dirk de Bruin, kort in op de afgelopen dertig jaar.

De jaren tachtig blijken de bloeiperiode van het podium te zijn geweest, sowieso misschien wel van het hele Nederlandse clubcircuit. Buitenlandse en Nederlandse bands tourden door het hele land, van Vera in Groningen tot Het Beest in Goes. Zo wat alle bands en artiesten die iets in de alternatieve popscene betekenden, deden op hun tour ook Apeldoorn aan. Het boek bevat tal van leuke anekdotes van vrijwilligers die bij Gigant werkten. Zo maakte een medewerker ‘s nachts thuis soep voor Willy de Ville, schrok UB40 van het kleine podium, maar toen ze de posters zagen van wie er allemaal op gestaan hadden, besloten ze toch op te treden. Iedere vrijwillliger, van de dj tot degene die de artiesten ontving, heeft wel wat meegemaakt. Het bleek ook een bijzonder eigenwijs clubje bij Gigant. Het optreden van Nirvana aldaar, waar slechts vijftig bezoekers op af kwamen, vonden de meesten maar niks. Programmeur Jaap de Ridder was er één van. Hij vond het ‘één van die slechte kutbandjes die je boekt’. Ook U2 kon bij het eerste optreden, waar ‘allemaal punktypes uit Arnhem en Deventer op afgekomen’ waren, niet op veel sympathie rekenen.

Mooi om te lezen is de samenwerking tussen de lokale platenzaak Plato en Gigant. Eigenaar Dick van Dijk, inmiddels aan het hoofd van een landelijk imperium van platenzaken met vestigingen door het hele land, woonde boven de winkel en overlegde regelmatig met de programmeurs van Gigant welke nieuwe platen ingekocht moesten worden en voorzag andersom de programmeurs van de nodige tips. Van optredende artiesten was altijd genoeg op voorraad in de schappen.

Doordat Gigant zo’n goede programmering had in de jaren tachtig, kwamen de poprecensenten uit de Randstad regelmatig naar Apeldoorn. Roel Bentz van den Berg (NRC Handelsblad en VPRO), Fons Dellen (Het Parool), Stan Rijven (Trouw) en John Oomkes (Haarlemsch Dagblad) reden meestal mee met Peter Koops (de Volkskrant) in zijn Citroën CX, die bekend stond als de ‘Koopsmobiel’. Er verschenen dan ook regelmatig recensies van concerten in Gigant in de landelijke dagbladen. Maar ook de lokale dagbladen besteedden vanzelfsprekend aandacht aan de optredens in Gigant. Daar begon begin jaren tachtig Roy Tee als fotograaf. Van hem is een prachtige fotogalerij in het boek opgenomen met beeld dat hij schoot van optredende artiesten tussen 1980 en 1983 op het podium, bij het gebouw of op de kermis van Apeldoorn. Het beeld in het boek is op zich al een historisch document, dat bij veel leeftijdgenoten die in de jaren tachtig regelmatig concerten bezochten nostalgische gevoelens op zal roepen. Het boek is doorspekt met foto’s van optredende artiesten en daarnaast ook afbeeldingen van recensies van optredens in lokale en landelijke dagbladen. Achterin het boek is een volledige lijst opgenomen van de optredens die vanaf de opening in 1977 tot de verhuizing in 1995 in Gigant plaatsvonden. Wie die glorietijd nog eens wil herbeleven doet er goed aan dit schitterend vormgegeven, op groot formaat uitgegeven boek aan te schaffen.

 

Siwert Hoogenberg en Jan Westerhof – Gigantisch luid en tegendraads: een klein podium met grote namen. Gorredijk: Uitgeverij Noordboek, 2025. ISBN 9 789464 713749. Prijs: 34,90 euro.

Verschenen in: Platenblad, nr. 296, 28 januari t/m 11 maart 2026